به انحطاط كشاورزى بود ، موجب تقليل شديد بهاى واقعى پول گشت ، و اين تقليل نسبت به پايان قرن هفدهم ده - دوازده بار و در بعضى نقاط ، بيشتر بود . قيمتها هم نسبت به تقليل بهاى پول ، افزايش يافت ؛ مثلا بنا به گواهى محمد كاظم ، در آغاز حكومت نادر ، در ناحيهء مرو يك من غله 200 دينار ارزش داشت و به گفتهء آبراآم كرتاتسى ، در همان تاريخ ، يك من غله در تبريز 900 دينار قيمت داشته است . « 1 » در فاصلهء بين مرگ نادر و استقرار حكومت قاجاريه ، تنها در دوران كوتاه زمامدارى كريم خان زند ، مردم نفس راحتى كشيدند و امور اقتصادى كم‌وبيش ، سروسامانى گرفت . در دورهء قاجاريه نيز هيچ برنامه‌اى براى اصلاح امور اقتصادى وجود نداشت . فقط در اين دوره ، جنگهاى مستمر فئودالى تقليل كلى يافت و امنيت نسبى برقرار گرديد . وضع مسكوكات در عهد قاجاريه در دورهء قاجاريه نيز قدمى در راه اصلاح وضع مسكوكات و توحيد اوزان و مقادير برداشته نشد . اوزان و مقادير مسكوكات : آقاى جمال‌زاده در سال 1335 هجرى قمرى ، در كتاب گنج شايگان دربارهء اوزان ايران ، چنين مىنويسد : « اوزانى كه امروز متداول است بسيار قديمى است ، و مبناى آن بر اين است كه گندم را مأخذ قرار داده و اوزان ديگر را از روى آن تعيين نموده‌اند ؛ از قرار زير : 4 گندم مساوى است با يك نخود ( 192 / 0 گرم ) 24 نخود مساوى است با يك مثقال ( 635 / 4 گرم ) 16 مثقال مساوى است با يك سير ( 728 / 73 گرم ) 10 سير مساوى است با يك چارك ( 28 / 737 گرم ) 4 چارك مساوى است با يك من تبريز ( 94912 / 2 كيلوگرم ) از اين قرار ، من تبريز 640 مثقال مىشود ولى علاوه بر من تبريز كه بيشتر در تهران متداول است ، اقسام ديگر من نيز در نقاط ديگر معمول است و از آن قبيل است : 1 . من شاه كه دو برابر من تبريز است ( 1280 مثقال ) 2 . من نه عباسى كه 720 مثقال است و در شيراز و بوشهر رواج دارد . 3 . من بندرعباس 840 مثقال 4 . من تبريز حقيقى هزار مثقال 5 . من مراغه 1250 مثقال و غيره . ايجاد من تبريز را به خواجه رشيد الدين فضل اللّه نسبت مىدهند . همينطور كه من مختلف است خروار هم متفاوت است ؛ چنان كه خروار معمولى كه خروار ديوانى هم ناميده مىشود ، صد من تبريز و خروار استرآباد 90 من تبريز است . قيراط براى وزن كردن جواهرات به كار مىرود و معادل 23 / 1 مثقال است . گلاب و آب‌ليمو و غيره را در قرابه خريد و فروش مىكنند . قرابه مساوى است با 6 / 13 ليتر . روغن و ماست و پنير را در خيك مىفروشند . خيك در مازندران و استرآباد ، معادل 10 من تبريز

--> ( 1 ) . ر ك : تاريخ ايران از دوران باستان تا پايان سدهء هجدهم ، پيشين . ص 599 - 597 .